नद्यः अत्यन्तं प्राचीनाः भूजलस्था: अन्तर्वहन्ति। नद्यः जलमार्गा: सन्ति जो नदी प्रवाहं निरन्तरं क्रमेण चरन्ति। अनेकाः नद्यः भारतदेशे सन्ति। नदीषु गङ्गा, यमुना, सरस्वती, नर्मदा, कावेरी इत्यादयः प्रसिद्धाः सन्ति। नदीषु गङ्गा सर्वेषाम् नदीनां महत्तमा एव। गङ्गा नदी सर्वेभ्यो नदीभ्यः पवित्रतमा अस्ति। यह नदी भारतीयानां प्राणिनां प्राणायै अत्यन्तं महत्त्वं प्रददाति। नदीषु सरस्वती च नर्मदा च उत्तरेभ्यः दिशः प्रवहन्ति। सरस्वती नदी वेदानाम् अनेकेषु ग्रन्थेषु प्रसिद्धा अस्ति। नर्मदा नदी पवित्रतमा एव। अत: भारतीया: नर्मदायाम् स्नानं कुर्वन्ति यत् तेषां पापानां नाशं कुरुति। नदीषु कावेरी नदी दक्षिणेभ्यः दिशः प्रवहति। कावेरी नदी दक्षिणेषु तीर्थेषु अत्यधिकं प्रसिद्धा अस्ति। अत: नद्यः भारतीयानां जीवने अत्यन्तं महत्त्वपूर्णाः अस्ति। नद्यः न केवलं जलं प्रदानं कुर्वन्ति, तानि जीवनं सन्तुष्टं करोति।

योगः, भारतीय संस्कृतिः आत्मसाक्षात्कारे योगः परमं उपायमिति ज्ञातं वर्तते। अत्र योगः आत्मनिरीक्षणं, मानसिकशान्तिः, शारीरिकस्वस्थ्यं, सम्यग्ज्ञानं, समाधिः, एवं मोक्षः इत्यादीनि लक्षणानि युज्यन्ते। अतः योगः सम्पूर्ण व्यक्तिजीवनं सुशीलं करोति। भारतीय संस्कृतौ अनुष्ठानार्थं एकं विशेषं दिनमासीत् – अन्तराष्ट्रीय योग दिवसः। इदं दिवसं विश्वस्तरे योगस्य महत्त्वं प्रकटयति एवं योगः सर्वलोकेषु प्रसारणं करोति। एषः दिनः प्रतिवर्षं जूनमासस्य प्रथमदिवसे मनामहे। योगदिवसे विविधाः कार्याणि अनुष्ठीयन्ते। प्रमुखं तत्र योगाभ्यासः, ध्यानं, प्राणायामः, योगशिक्षा, संवादः, विचारसम्मेलनानि चेति समाहितानि। योगदिवसे योगशालाः, पार्क्स्, सड़कासु योगाभ्यासः, ध्यानं चर्चालयो अनेकस्थलेषु निर्मिताः भवन्ति। योगदिवसं विशेषेण विद्यालयेषु चिकित्सालयेषु योगशिक्षार्थिनां प्रतिष्ठानं कृत्वा ते योगशिक्षायां नियोजिताः भवन्ति। अन्तराष्ट्रीय योग दिवसेऽपि योगेन जीवनं सुखमयं कर्तुं प्रेरणादायकं समाचरितुं सक्षमाः भवन्तु। योगः सदैव जीवनं उत्तमं करोतु।

अश्वः पशुर्नाम अस्ति। एषः चतुष्पादः द्विराधः जनानाम् अतिरूपी च अस्ति। अश्वः विभिन्नानि रूपाणि सम्पद्यते, यथा रणगजः, ग्रामगजः, उत्सवगजः च। अश्वः वेगेन धावितुं समर्थः अस्ति, अतः युद्धे वाहनानि अश्वान् प्रयोजयन्ति। अश्वस्य विशेषणानि भवन्ति। प्राचीनकाले अश्वाः महत्वेन आदरिताः असन्, ते युद्धे, धर्मे, साहसे, वाहने च प्रयोज्याः अभवन्। अश्वाः सैन्यस्य मुख्यं अभिन्नं अभवन्, युद्धे अश्वराजः, अश्वसेना इत्यादिनाम् उपयोगः अभवत्। विविधयुद्धानि अश्वैः यथार्थतया प्रगण्यन्ते। अश्वस्य प्रकृतिः बहुधा वर्णिता अस्ति। तदा अश्वस्य गात्राणि, केशाः, नखानि, चक्षुष्काणि इत्यादयः लक्षणानि वर्णितानि अभवन्। अश्वस्य वार्ताम् स्वतन्त्रः एव सम्पद्यते, यथा प्रयाणे, खेलने, युद्धे च। अश्वानां स्वभावः शान्तिः, दक्षता, औदार्यं च अस्ति। अश्वस्य गुणाः अद्भुतानि अभवन्, तदा लोके अश्वप्रियतमः असन्। अश्वस्य देवता है अश्विनौ, तावुभयं वैदिककाले आदरणीयौ अभवतुः। अश्वस्य महत्वं…

मम प्रिय अध्यापकः श्रीमान् रामचन्द्रः अस्ति। अस्य नाम रामचन्द्रः। सः अतीव ज्ञानवान् च उत्कृष्टशिक्षकः अस्ति। वह अतीव सज्जनः च अस्ति। रामचन्द्रस्य पाठः सदा सुखकरः अस्ति। अस्य व्याख्यानं स्पष्टं च सुसंस्कृतं भवति। वह स्वाभाविकः उत्साही च आत्मविश्वासी अस्ति। अध्यापने उन्हें सभी विद्यार्थियों में अद्भुत प्रेरणा और अध्ययन की भावना पैदा होती है। वह हमें न केवल विद्या की दिशा में बल्कि जीवन में सही और गलत के बीच अंतर को समझने की शिक्षा देते हैं। रामचन्द्रः सदैव मित्रवान् और सहायक अध्यापक रहते हैं। उनकी प्रेरणा से ही हम अध्ययन में उत्कृष्टता की ओर अग्रसर होते हैं। अतः मम प्रिय अध्यापकः रामचन्द्रः अस्ति। उन्हें मेरा शत्-शत् धन्यवाद।

तस्य भारतीयस्य राष्ट्रध्वजस्य चिह्नम् अस्ति। सा त्रिरङ्गा इत्युच्यते। त्रिरङ्गस्य सर्वप्रथमं स्वर्णवर्णः अस्ति। सः ध्वजः अद्योदये विभ्रमति। एतत् प्रकाशस्य चिह्नम् अस्ति एव। प्रथमप्रकारं स्वर्णप्रकाशो भारतीयः समुद्रोऽधिकः आत्मज्योतिर्वा इति सिद्धम्। तदभिज्ञाने भारतीयस्य अध्यात्मिकस्य समुद्रस्य सन्दर्भे भारतीयः स्वर्णप्रकाशः अस्ति। अन्तिमप्रकारं ध्वजः त्रिरङ्गः अस्ति। तत्र प्रथमः पीतवर्णः अस्ति। तद्ध्वजस्य उत्तरभागे अस्ति। अत्र पीतवर्णः अवतरति। तदभिज्ञाने भारतीयस्य भूमिः, भारतस्य भव्यत्वे अद्योदये पीतवर्णः अभिन्नमस्ति। अन्तिमस्य प्रकारस्य ध्वजः सः सद्भावेऽभिन्नः अद्योदयः अभिविभ्रमति। सः तृतीयप्रकारः ध्वजः एव अद्योदयः। अत्र आकाशे नीलवर्णः अवतरति। तदभिज्ञाने नीलवर्णः अकाशः भारतीयानां चिह्नमस्ति। इत्थं त्रिरङ्गस्य ध्वजस्य भारतीयस्य सामाजिकस्थित्या च पौराणिकम् अर्थं च विविधं प्रकाशमस्ति। यतः भारतीयस्य अतीते वर्तमाने च समये ध्वजस्य अद्योदयः स्थितोऽस्ति। अतोऽत्र सामाजिकस्य चिह्नस्य स्थानं विभागं च प्रकटयति। इत्थं ध्वजस्य प्रतिपादनम् अन्यतमं…

व्यायामः देहस्य अत्यन्तं आवश्यकः अस्ति। न केवलं शरीरस्य स्थैर्यं करोति, बलं वर्धयति, आरोग्यं प्राप्नोति च, अपितु मानसिकं समत्वं वर्धयति। अतः न व्यायामः केवलं शरीरस्य लाभाय, बलाय च अभ्यस्तं स्यात्, तथापि मनोविश्रान्तिरपि प्राप्तिमार्गः भवति। व्यायामस्य अनेकानि लाभानि सन्ति। प्रथमं, तस्य स्वास्थ्यलाभः। नियमितं व्यायामं कर्तुं योग्यताशक्तिमान् भवति, अथवा निद्रालाभी भवति, ज्ञानविवर्धनमपि वर्धति। द्वितीयं, व्यायामः शरीरस्य रोगाणां निवृत्तिं करोति। अतः निर्विघ्नं जीवनं याति। तृतीयं, व्यायामस्य शक्तिः वर्धति, बलं वर्धति। अतः क्रियाशीलता, दक्षता च वर्धति। यदि व्यायामं न कृत्वा मनः व्याधिभिः अलब्धं भवति, कार्यशक्तिं न लब्धं च कर्तुं न शक्नुयात्। योगः च संप्रेषितं मनः अत्यन्तं प्रभावी भवति। व्यायामस्य आवश्यकता अनेन प्रकारेण स्पष्टं प्रतिपादिता। सर्वेषां क्षेत्रेषु व्यायामप्रवृत्तिः अनिवार्या इति स्मृतिः प्रमाणमस्ति। अतः व्यायामं सदा कृत्वा…

गङ्गा नदी भारतस्य महानदी अस्ति। सा गौरी, जननी, अमृता च इत्यस्या अद्वितीयत्वं प्रशंसनीयं लोके उपस्थितं सन्। गङ्गायाः प्रवाहः सनातनः अस्ति जीवनान्तकरणं च करोति। गङ्गायाः तीरे महती भारतीया नगराणि सन्ति। काशी, प्रयाग, वाराणसी इत्यादयः प्रसिद्धा नगराणि अस्मिन् नद्यां स्थिताः। गङ्गायाः तीरे यात्रायाः प्रदर्शनीयानि स्थलानि सन्ति। गङ्गा नदी स्वच्छतायाः प्रतिष्ठापने योग्यतां प्राप्यते। अतः नदी भारतीयानां जीवनान्तरं प्राप्यते। गङ्गायाः तीरे स्नानं कर्तुं अत्यन्तं पुण्यम् अस्ति, इत्येषा विश्वासस्थापना कृता। गङ्गायाः सफलतायाः कारणे तां पूज्यां कृत्वा, प्रणामन्ति भारतीयाः। धर्मार्थकाममोक्षार्थम् इत्येषा नदी भारतीयानां जीवनान्तरं चरति। अतः, गङ्गा नदी भारतीयानां आत्मस्थानं अस्ति। तस्या उपयोगेन जनाः स्वस्थानं प्राप्यन्ति, अतः गङ्गा नदी सर्वत्र स्वागतं क्रियते।