वसन्तः ऋतुः प्रथमः ऋतुः अस्ति।(Vasantaḥ Ṛtuḥ Prathamaḥ Ṛtuḥ Asti.) पुष्पाणि फलानि च सुन्दरं पुष्पिते वसन्ते।(Puṣpāṇi Phalāni Ca Sundaraṁ Puṣpite Vasante.) प्रकृतिः सुन्दरं भवति, वसन्तकाले।(Prakṛtiḥ Sundaraṁ Bhavati, Vasantakāle.) वसन्ते पुष्पसङ्कीर्णे प्रदूरे सरोजलताः।(Vasante Puṣpasankīrṇe Pradūre Sarojalatāḥ.) वसन्तप्रियाः पक्षिणः विचरन्ति।(Vasantapriyāḥ Pakṣiṇaḥ Vicaranti.) वसन्ते नवयौवनः फलयन्ति।(Vasante Navayauvanaḥ Phalayanti.) वसन्तकाले पुष्पाणि विकसन्ति।(Vasantakāle Puṣpāṇi Vikasanti.) सरित्सु प्रवाहाः सुरम्याः भवन्ति।(Saritsu Pravāhāḥ Suramyāḥ Bhavanti.) वसन्ते सर्वे जीवाः उत्साही भवन्ति।(Vasante Sarve Jīvāḥ Utsāhī Bhavanti.) वसन्ते नगरे सञ्चरन्ति लोकाः सुखेन।(Vasante Nagare Sañcaranti Lokāḥ Sukhena.)

सर्वेभ्यः नमः। वसन्तः ऋतुः अस्ति। इदं ऋतुः छाया आस्ते। वसन्ते वृष्टिः भवति। आकाशे नीलस्य रूपस्य निर्मलस्य च वसन्तस्य सौन्दर्यं अस्ति। पुष्पाणि विकसन्ति, वन्याः विचरन्ति च। वसन्ते अनेकाः पुष्पाणि बहुसङ्ख्याकाः विकसन्ति। ते सुन्दरानि रूपाणि धारयन्ति। ये पुष्पाणि रूपेण सुगन्धितानि अस्ति। पुष्पेभ्यः अनेकः परिमलः उत्पद्यते, यस्मिन दिशि याति तत्र सुगन्धः छायां करोति। वसन्ते प्राकृताः पशवः सुखयन्ति। हरितानि वनानि यत्र पुनः फलानि विकसन्ति। वन्याः पक्षिणः गायन्ति, ते मधुराणि स्वराणि प्रदर्शयन्ति। वसन्ते ऋतौ जनाः सञ्चरन्ति, रूपेण सुगन्धितानि पुष्पाणि अवलोकयन्ति। सर्वे वन्याः सुखिनः भवन्ति, देवताः सुन्दरी वसन्ते आसीत्। समाप्तं।

सर्वतो वसन्तः वसन्तः ऋतुः सुन्दरः अस्ति। स ऋतुः फलन्ति, पुष्पाणि च उत्तमानि भवन्ति। एतस्मिन ऋतौ, पृथिवी सर्वत्र सुष्टुता भवति। नदीः प्रवाहयन्ति अनेकाः पुष्पाणि सुन्दरानि करोति। वसन्ते, पुरुषाः विविधानि आरोग्यकराणि कार्याणि कुर्वन्ति। ते उद्यानानि गच्छन्ति, फलानि अनुभवन्ति, चिरपुष्पाणि चिन्तयन्ति। वसन्ते, समयः अतीव सुखदः अस्ति। वसन्ते, वन्याः औपचारिकाः उत्सवाः आयन्ति। लोकाः विविधानि साहित्यानि पठन्ति अथवा रंगमञ्चे नाटकानि प्रस्तुतानि करोति। वसन्ते, वायुः मनोहरः अस्ति, इतराणि ऋतवः तुलयन्ति नास्ति। नवबहारे, प्रकृतिः सर्वत्र रूपमालायाः इव शोभते। एवम् अस्मिन ऋतौ, सर्वे लोकाः सुखिनः भवन्ति अथवा सुखमनुभवन्ति। वसन्तस्य सौन्दर्यम् सर्वान् प्रेरयति अथवा उत्तेजयति। इत्थम् वसन्तः सर्वत्र विकसति अथवा फलितम् भवति।

वसन्तात् परं ऋतुं प्रेष्यमाणः, सूर्यः उदयति तप्तम् चरणान् स्पृशन्।तस्यां समये, सौर्यग्रीष्मे, वायुः शीतलः निर्गमन् करोति, अनेकानि फूलानि च निर्म्मृजन्ति। सूर्यस्य प्रभा प्रज्वलिता, भूमिः उष्णतया प्रचण्डेन दहति।तामस्य अनुसारेण, यथा अरण्यानि रमणीयानि, फलानि उत्पन्नानि सन्ति। सौर्यग्रीष्मस्य आगमने सारा प्राकृत्यं साकारं रूपं धारयति।अधिकानि फलानि वृद्धिं प्राप्नुवन्ति, तथा सर्वे जीवाः उद्यानानि रमणीयानि यान्ति। सौर्यग्रीष्मे, वन्यजनाः उष्णतया प्रेरिताः, अतीव सजीवाः भवन्ति।नदीतीरे गङ्गासरसि स्नानं करोति, अथवा छायायाः आश्रये आनन्दिताः विहरन्ति। सौर्यग्रीष्मे, पुष्पाणि अपि विकसन्ति एव, सुन्दरानि रूपाणि धारयन्ति।अद्भुतं रूपं धारयन्ति वृक्षाः, ते शीतलं वायुं आस्वादयन्ति। सौर्यग्रीष्मस्य आनन्दिते क्षणे, सम्पूर्ण वातावरणम् सौम्यं भवति।जीवाः उच्चस्थाने शीतलं पानं पिबन्ति, ते सौर्यग्रीष्मस्य रमणीयतां अनुभवन्ति। सौर्यग्रीष्मस्य सुन्दरतायाः श्रृङ्गारं सर्वदा चिरन्तनमस्तु।सौर्यग्रीष्मस्य आनन्दे, सर्वे सम्प्रेष्या जीवाः उद्यानानि विहरन्ति, सौर्यं पूजयन्ति। तस्मात् सौर्यग्रीष्मं एकं…

सर्वत्र गर्मकालः अस्ति। एषः कालः वृष्टिरहितः आसीत् अत्र उत्तर गोलारम् अधिकं, दक्षिण गोलारम् तु शीतलतरः। अयम् कालः मानवानाम् अधिकं आत्मानं प्रकाशं करोति। यदा सूर्यः उत्तिष्ठति, तदा सर्वे जीवाः उत्तिष्ठन्ति। सूर्यस्य प्रकाशं तेजः नाम्ना प्रसिद्धमस्ति यत्र वृष्टिरन्यत्र नास्ति। जलस्य अभावे सर्वे वन्याः शुष्काः भवन्ति। अस्मिन काले विद्यार्थिनः अध्ययने समर्थाः भवन्ति अथवा प्रवासे गच्छन्ति। वन्येषु सुन्दरता अस्ति, फलानि रमणीयानि भवन्ति। बालाः खेलन्ति अथवा नद्यां स्नातुं गच्छन्ति। यदा तापः अत्युत्तमं भवति, तदा जलाशयाः शीतलतमानं प्रदान्ति। वन्याः फलानि विकसन्ति अथवा सङ्गीतम् रचयन्ति। गर्मकाले मनुष्याः अनेकानि पर्वाणि आचरन्ति यथा वसन्तपञ्चमी, होली इत्यादि। वन्यानि रमणीयानि भवन्ति अत्र। सर्वेषाम् जीवानाम् गर्मकाले निर्वहनीयानि उपायाः सन्ति यथा उष्णकाले जलसेवनं, आश्रयः शीतलः अस्ति, उष्णकाले खाद्यं सुस्वादु भवति। सर्वत्र गर्मकाले विविधा…

समृद्धिकाले गर्मस्य, दिनानि शीतलानि भवन्ति।(samṛddhikāle garmasya, dināni śītalāni bhavanti) तप्तकाले वन्याः पुष्पाणि रमणीयानि भवन्ति।(taptakāle vanyāḥ puṣpāṇi ramaṇīyāni bhavanti) ग्रीष्मरुतुस्य काले, नद्यः शीतला निरन्तरं प्रवहन्ति।(grīṣmarutusya kāle, nadyaḥ śītalā nirantaraṁ pravahanti) सूर्यस्य तेजसा, पृथिवी उष्णतमानं अनुभवति।(sūryasya tejasā, pṛthivī uṣṇatamānaṁ anubhavati) उच्छ्वासे पुष्पाणि नाना विधानि सुगन्धितानि भवन्ति।(ucchvāse puṣpāṇi nānā vidhāni sugandhitāni bhavanti)

ग्रीष्मः ऋतुः प्रायः सुलभो रुचिरः।(Grīṣmaḥ ṛtuḥ prāyaḥ sulabho ruciraḥ) तप्तोष्णायाः सुरुचिरं विस्तारः।(Taptōṣṇāyāḥ suruciraṁ vistāraḥ) सूर्यः प्रज्वलितोऽस्ति समीपे।(Sūryaḥ prajvalito’sti samīpe) आकाशे वायुः प्रवृष्टि-रहितः।(Ākāśe vāyuḥ pravṛṣṭi-rahitaḥ) फलानां परिपाकः वर्धते।(Phalānāṁ paripākaḥ vardhate) जलस्य क्षयं करोति।(Jalasya kṣayaṁ karoti) वन्यानि फलानि सुपुष्टानि भवन्ति।(Vanyāni phalāni supuṣṭāni bhavanti) रात्रिः क्षीयति यापयति च।(Rātriḥ kṣīyati yāpayati ca) चित्रं फूलानि रमणीयानि विकसन्ति।(Citraṁ phūlāni ramaṇīyāni vikasanti) प्रदूरे गिरिणः स्निग्धतराणि भवन्ति।(Pradūre giriṇaḥ snigdhatarāṇi bhavanti)

ग्रीष्मकाले मम पर्यटनं भवति।(Grīṣmakāle mama paryāta-nam bhavati.) सूर्यतापेन सुखं आस्ते।(Sūryatāpena sukhaṁ āste.) अहम् आतिथ्यं गृहे करोमि।(Aham ātithyaṁ gṛhe karomi.) सर्वाणि लोकानि अद्भुतानि पश्यामि।(Sarvāṇi lokāni adbhutāni paśyāmi.) नदीतीरे सञ्चरामि आनन्देन।(Nadītīre sañcarāmi ānandena.) सर्वे साहसेन खेलन्ति।(Sarve sāhasena khelanti.) वन्यजनाः वने विहरन्ति।(Vanyajanaḥ vane viharanti.) पुस्तकानि अध्ययन्ति सर्वे बालाः।(Pustakāni adhyayanti sarve bālāḥ.) अहम् रात्रौ ताराम्बिकायाः दर्शनं करोमि।(Aham rātrau tārāmbikāyāḥ darśanaṁ karomi.) सुप्रभातेन उठ्वा, सर्वे कार्याणि समापयामि।(Suprabhātena uttvā, sarve kāryāṇi samāpayāmi.)

सुमर्मेलान्तराणि अहन्यन्ति, सर्वेभ्यः सीतलानि भवन्ति।ग्रीष्मकाले समुद्रतटे गच्छन्ति परिवाराः सखायः सह।वन्यजनाः फलानि च भक्षयन्ति, अतीव आनन्दमनुभवन्ति।प्राचीनकिल संस्कृतग्रंथपुस्तकानि पठन्ति विद्यार्थिनः।सूर्यप्रकाशे सज्जितानि वस्त्राणि धारयन्ति, सहृदयाः आत्मनं संरम्भयन्ति।

सर्वेभ्यः नमः।ग्रीष्मकाले अहम् अतीव सुखी भवामि। एकस्मिन त्रैमासिके, मम अध्यापनक्षेत्रे समापनं भवति। अग्रे गच्छन्तु: शिक्षकाः मम छात्रान् सर्वान् शिक्षायाम् प्रवदन्ति। तत्रापि, अहम् पर्याप्तकालं भवामि आत्मनं समर्पयन्। समर्थनं आपन्नः, मम परिवारः अन्यत्र यात्रां नियन्त्रयति। अहम् अपने मातृभूमौ स्थानानि आश्रित्य, विभिन्नानि सुखानि अनुभवामि। सुरम्ये वन्ये विचरन्, नदीषु स्नानं कुर्वन्, अहम् अतीव सन्तुष्टः भवामि। समयं क्रीडायाः, पुस्तकायाः, आत्मनं विकसयन्तः, नवा अनुभवानि प्राप्नोमि। ग्रामस्थले अहम् अपने मित्रान् भेट्वा भाग्यं अनुभवामि। सहृदयाः समयं भोजने, खेलने, गाने इत्यादिषु साथि यात्रायां योजयन्ति। ग्रीष्मरात्रिषु, नक्तम् आकाशगंने समयं कटामि। तारागणनं कर्मचर्यानि, अथवा अपने स्वप्नान्तः दृष्टिषु अनुभवामि। सर्वेभ्यः शुभमस्तु।