सर्वेषु वृक्षेषु, माम्बरुः एकः अस्ति ज्येष्ठः च प्रमुखः च। सः वृक्षः अतीव सुन्दरः एव भवति यः अनेकानि पुष्पाणि, सुगन्धितानि फलानि च प्रददाति। माम्बरुः वृक्षः उच्चस्तमो मार्गे विकसति अत्र वृष्टिर्न प्रवर्तते। तस्मिन् समये तस्य पुष्पाणि रमणीयानि भवन्ति, जनानाम् च रोचते अत्र विहरितुं। माम्बरुः वृक्षः पुष्पवृष्टिः तावती, वृक्षः उदारः फलानि प्रददाति। तस्य फलानि अत्युत्तमरूपाणि भवन्ति, ज्ञात्वा तानि फलानि लोके विख्यातानि भवन्ति। तस्मिन् समये, फलकाले, जना: वृक्षस्य तानि फलानि सङ्कलन्ति एवं तेषु भक्ष्येषु सजीवीभूतया अन्नं निर्मितुं प्रयत्नाः कुर्वन्ति। सर्वेषु ऋतुषु, माम्बरुः वृक्षः लोकेषु आनन्दं प्रददाति, अतः तस्य पूजा विशेषः भवति एवं लोकानां हृदये माम्बरुः सदा प्रियः भवति। Translation: Mango Tree: Among all trees, the mango tree stands out as the eldest and most…

मयूरपर्वस्य सुरम्ये समये(Mayūraparvasya suramye samaye)During the enchanting season of peacocks, श्रवणे वर्षे सुविहितं वायुर् विराजति(Śravaṇe varṣe suvihitaṁ vāyur virājati)The wind blows gently in the rainy season, आकाशे नीलं सुशीतलं च प्रतिभाति(Ākāśe nīlaṁ suśītalaṁ ca pratibhāti)The sky appears cool and blue, पुष्पाणि विभ्राजन्ति वनेषु(Puṣpāṇi vibhrājanti vaneṣu)Flowers shine in the forests, निष्कुले नद्यः सहचराः विहरन्ति(Niṣkule nadyaḥ sahacarāḥ viharanti)The rivers flow freely with their companions, गृहेषु विलसन्ति वन्यचित्राणि(Gṛheṣu vilasanti vanyacitrāṇi)In homes, colorful paintings are displayed, शृङ्गाररसेन रङ्गिनीरूपिताः(Śṛṅgārarasena raṅginīrūpitāḥ)Decorated with the essence of love and beauty, मयूराः नृत्यन्ति सरसिजनिभाः(Mayūrāḥ nṛtyanti sarasijanibhāḥ)Peacocks dance gracefully like lotus flowers, पर्वताग्रेषु सुशोभन्ते(Parvatāgreṣu suśobhante)The mountain tops look resplendent, इति मयूरपर्वस्य चित्रं वर्णनम्(Iti mayūraparvasya citraṁ varṇanam)Thus, the description of the…

मयूरस्य ऋतौ पुष्पिते वने नृत्यन्तं दृश्यते।(Mayūrasya ṛtau puṣpite vane nṛtyantaṁ dṛśyate.) सहजं नीलवर्णं पतति वर्षायां मयूरः।(Sahajaṁ nīlavarṇaṁ patati varṣāyāṁ mayūraḥ.) वनेषु रममाणं पुष्पितैः प्रकीर्णकाञ्चनैः।(Vaneṣu ramamāṇaṁ puṣpitaiḥ prakīrṇakāñcanaiḥ.) विलसन्नक्षत्रदीप्तिः प्रदीप्तः कानने स्थितः।(Vilasannakṣatradīptiḥ pradīptaḥ kānane sthitaḥ.) सुवर्णकान्तिसंपन्नं पद्मपत्रमिवाम्बुजम्।(Suvarṇakāntisaṁpannaṁ padmapatramivāmbujam.)

हस्तिऋतुः आसीत् यत्र समृद्धिर्भवति।(Hastirṛtuḥ āsīt yatra samṛddhirbhavati) गजाः अनेकानि प्राणिषु संचरन्ति।(Gajāḥ anekāni prāṇiṣu saṁcaranti) ऋतुस्य आदित्यविक्रान्तस्य कालस्य आगमने।(Ṛtusya ādityavikrāntasya kālasya āgamane) सर्वे वन्ययोनयः गजाः प्रवृत्ताः सन्ति।(Sarve vanyayonayaḥ gajāḥ pravṛttāḥ santi) ऋतुप्रमुखे समये आत्मनं रक्षन्ति गजाः।(Ṛtupramukhe samaye ātmanaṁ rakṣanti gajāḥ) समुद्रतीरे वन्यगजा विकसन्ति।(Samudratīre vanyagajā vikasanti) सार्वजनिक दरबारे गजाः प्रदर्शनं करोति।(Sārvajanika darabāre gajāḥ pradarśanaṁ karoti) वन्यगजानां प्रचुरता विकसति ऋतौ।(Vanyagajānāṁ pracuratā vikasati ṛtau) हस्तिनः अपनयन्ति अतीव सुरक्षिताः।(Hastinaḥ apanayanti atīva surakṣitāḥ) गजप्रेमिकाः सार्वजनिकता अतीव प्रिया भवन्ति।(Gajapremikāḥ sārvajanikatā atīva priyā bhavanti)

वर्षाकालः शरदृतुर्यस्यां ग्रीष्मऋतौ पूर्वमासीत्।(Varṣākālaḥ śaradṛturyasyāṁ grīṣmaṛtau pūrvamāsīt) तत्र पुनः तप्ताङ्गानां जनानां वारिदाहितम्।(Tatra punaḥ taptāṅgānāṁ janānāṁ vāridāhitam) वर्षासु पुनरागच्छति समुद्रः सागरः च।(Varṣāsu punarāgacchati samudraḥ sāgaraḥ ca) तस्यां सीताम्बरधरं पुष्पितवारिनं पश्यन्ति मनोहराः वृक्षाः।(Tasyāṁ sītāmbaradharaṁ puṣpitavārinaṁ paśyanti manoharāḥ vṛkṣāḥ) वर्षाकाले सार्थकावात्सल्यं स्थानं लभते।(Varṣākāle sārthakāvātsalyaṁ sthānaṁ labhate)

सार्वजनिकम्: वर्षा ऋतु: भारतस्य ऋतूनां एका सुन्दरा ऋतु: अस्ति। सा ऋतु: आषाढमासे प्रारभ्यते आश्वयुजमासे समाप्यते। अस्यां ऋतौ वृष्टिर्भवति। वर्षा ऋतोऽस्मिन देशे सर्वत्र सुरभिता भवति। नगराणां गलिता दुस्तरी शुष्का भवति। नद्य: पूर्णाभवन्ति अपि पुष्पिता फलवन्ति च। अस्मिन ऋतौ भूमि: नीरसायां सर्वथा शुष्का न भवति। वर्षा काले आकाशं गर्जन्ति, मेघा: विस्फारयन्ति च। अत्र दृश्यमाना वर्षा सर्वेषां जीवानां लाभाय समृद्धिं करोति। वर्षा ऋतौ वृद्धिं प्राप्नोति सर्वजीव:। वन्यप्राणिनां लाभाय वृष्टिर्भवति। वन्यपशूनां आहार: सुगन्धितः भवति। वर्षा काले पुष्पिता: वन्यवृक्षा: विकसन्ति च। सर्वत्र सुगन्धि: प्रसरन्ति। सर्वे फलानि सुरभितानि भवन्ति। वर्षा ऋतौ सर्वे विद्यालयाः बन्धुसखा: समागच्छन्ति। सहजीविन: अपि सुखिनो भवन्ति। बच्चा: उत्सवानि आयोजयन्ति च। वर्षा काले कृषका: अधिकं धान्यं निर्मापयन्ति। सर्वे फलानि सुस्वादु भवन्ति। वन्यवृक्षानि वृद्धिं प्राप्नुवन्ति।…

सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः। इति सङ्केतेन ऋतूनां एकः प्रसिद्धः पर्यायः शिशिरः नामान्तरं भवति। यदा हिमस्य वर्षा भवति, तदा शिशिरः ऋतुरस्ति। भारतस्य विभिन्नानां भूभागानां शीतकालः नयन्या एकस्मिन समये अस्ति। शिशिरः सौम्यः ऋतुः अस्ति। तत्र सूर्यस्य परिक्रान्तिः अत्यन्त नीचः भवति, तस्या शक्तिः क्षीयते, अन्नानां प्राप्तिः संभवति, एतेन सौम्येन संयुक्तं शिशिरं भवति। नदीषु बहुधा जलस्य स्रावः शिथिलः भवति। हिमपातः जायते एव। पर्वतेषु वह्नियोगः स्थानं गच्छति एव। इत्थं शिशिरे जलस्य शीतलत्वं अत्यन्तं भवति। नभः तु नीलं भवति। वृष्टिरपि न भवति। सर्वदा सूर्यस्य प्रकाशः मनोहरः अस्ति। प्राकृतिक अलङ्काराणि यानि वर्षास्वादु यानि तानि सर्वाणि शिशिरे अत्यन्तं चार्चितानि भवन्ति। शिशिरस्याम् ऋतौ जनाः शीतकालस्य आनन्दमनुभवन्ति। विशेषतः हिमस्नानं कुर्वन्ति, वृक्षेभ्यः पुष्पाणि आदाय सज्जन्ति, तीरेषु रंगभेदानि करोति। सर्वे…

हिमानलये शीतकालः आसीत्।(Himānalaye śītakālaḥ āsīt)In the Himalayas, the winter season prevailed. शीतोष्णयोः ऋतौ, हेमन्तः अस्ति।(Śītoṣṇayoḥ ṛtau, hemanthaḥ asti)Winter is the season between cold and hot, known as Hemanta. शीतकाले वायुः शीतलः भवति।(Śītakāle vāyuḥ śītalaḥ bhavati)The air becomes cool during the winter season. सर्दीये तापः कमयते।(Sardīye tāpaḥ kamayate)The temperature decreases during the winter months. पतङ्गाः शीतकाले शयन्ति।(Patangaḥ śītakāle śayanti)In winter, the insects hibernate. शीतकाले सर्षपाणां पुष्पाणि न भवन्ति।(Śītakāle sarṣapāṇāṁ puṣpāṇi na bhavanti)Mustard plants do not bear flowers in winter. सर्दीये वसन्तस्य पूर्वं आतीति।(Sardīye vasantasya pūrvaṁ ātīti)Winter comes before spring. हिमपातः शीतकाले घटति।(Himapātaḥ śītakāle ghaṭati)Snowfall occurs during the winter season. शीतकाले अनेकानि रसानि न भवन्ति।(Śītakāle anekāni rasāni na bhavanti)Many fruits are not…

हिमानि शीते ऋतौ आगच्छति।(Himāni śīte ṛtau āgacchati.)(Winter season arrives with cold snow.) शीतोष्णानि वायुः समीरयन्ति।(Śītoṣṇāni vāyuḥ samīrayanti.)(Cold and hot winds blow during winter.) तमस्यां अन्धकारे सूर्यः न प्रकाशयति।(Tamasyāṁ andhakāre sūryaḥ na prakāśayati.)(The sun does not shine in the darkness of winter.) नदन्ति कृष्णा: पशव: गर्मानुभूत्वा।(Nadanti kṛṣṇāḥ paśavaḥ garmānubhūtvā.)(Animals make sounds feeling the warmth.) शीतकाले जलम् बर्फ्यान्तर्गतं भवति।(Śītakāle jalam barfyāntargataṁ bhavati.)(Water turns into ice during the winter season.)

वसन्तः ऋतुः सुन्दरः अस्ति।(Vasantaḥ ṛtuḥ sundaraḥ asti)Spring season is beautiful. फलानि च पुष्पाणि उत्पन्नानि भवन्ति।(Phalāni ca puṣpāṇi utpannāni bhavanti)Fruits and flowers bloom. पुनः नवजीवनस्य सुरुचिः उत्पद्यते।(Punaḥ navajīvanasya suruciḥ utpadyate)New life emerges. प्रकृतिः रमणीया भवति।(Prakṛtiḥ ramaṇīyā bhavati)Nature becomes enchanting. वायुः सुगन्धितः भवति।(Vāyuḥ sugandhitaḥ bhavati)The air becomes fragrant.