संसारस्य समाचारस्य एकः अनिवार्यः साधनः अस्ति, यस्मिन युगे वायुमण्डले विचरन्ति अनेकानि जनाः तद्वत् सर्वेषाम् लोकानां अन्तर्दृष्टिः अस्ति। एषः अनिवार्यः साधनः है, यदा अध्ययनम्, विज्ञानम्, साहित्यम्, चित्रकला, समाजशास्त्रम्, इत्यादिषु विभिन्नेषु क्षेत्रेषु अनेकैः जनैः सञ्जातः भवति। तद्यत्र इन्टरनेट् इत्यस्मिन् समये समाचारानि, अध्ययनं, विद्यार्थी साधनानि, उपयोगी ज्ञानम्, चित्राणि, गीतानि, संगीतं, यात्रापरिचयानि इत्यादिषु अनेकेषु क्षेत्रेषु सर्वेभ्यः लोकेभ्यः प्रसारितानि भवन्ति। इन्टरनेट् यत्र सर्वेऽपि एकस्मिन स्थाने समागताः भवन्ति, तत्र संवादः समाचारः, अभ्यासः, अनुसंधानः, योजना निर्माणं च सहजेन अस्ति। इन्टरनेट् अनेके असहजानि अनुभवानि प्रदाति, तत्र सूचनायाः अनेकानि प्राप्यन्ते, यः कोऽपि उपयोगी विद्यासम्पत्तयः विकसन्ति। सर्वेषाम् लोकानां सामर्थ्यं वर्धति, यथा विद्यायाः प्राप्तयः सुविकसन्ति, चित्रायाः रचनायाः अभ्यस्तम् अस्ति, यात्रायाः सर्वथा सुखद्भवन्ति इत्यादिषु। इन्टरनेट् एकोऽपि साधनः विविधः अस्ति यः सर्वेभ्यः प्रवृत्तिभ्यः…

सिक्षा एकं अत्यन्त महत्त्वपूर्णं भूषणं अस्ति यः सर्वान् विद्यायाः अध्ययनाय समर्पयति। सिक्षायाः सर्वाङ्गप्रगुण्याः सन्ति याः एकः समाजस्य समृद्धिं करोति तेषाम् एको अंशः विद्या अस्ति। संस्कृते “विद्या ददाति विनयं” इति कथासु अस्मिन् सति विद्या अपनायकत्वं विनयस्य च प्रदात्री भवति। विद्याया आपादने समये विद्वत्ता एव नहि, बलात्कारी रूपे नहि, ब्रह्महत्या या विद्यते तस्या दूरीकृते समये च विद्या अपनायकत्वं यथार्थं प्रकटीकरोति। सिक्षायाः अभ्यासेन संप्राप्तिः न केवलं व्यावसायिके क्षेत्रे अपि, बलात्कारी यन्त्राणि निर्माणे अपि समर्थतां ददाति। एतस्मिन् अध्ययनस्य समये युवानां चेतना विकसति, तेषां समाजस्य प्रगतिः कार्यसिद्धिर्भवति। अतएव सिक्षायाम् एकस्मिन् समये यो अत्यन्त प्रगल्भः वा यो अनन्यः वा अध्ययने समर्थः भवति, स एव समाजस्य प्रगतिं करोति तस्मात् सिक्षायाम् समर्थो भव। समाप्ते सिक्षायाः अध्ययने, विद्यायाः प्राप्त्या…

संसारस्य परिचयस्य कारणं कालः। कालः सर्वभूतानां साक्षी, अविद्यानिवृत्त्यर्थं साधनम्। कालः अनन्तः, नाशः च स्थितिः च। अनेकैः दृश्यमानः, नानाविधानि परिणामानि जनयति। कालस्य नियमो लोके सर्वत्र अवश्यं पालनीयः। सन्ध्यासमये सूर्यस्य अस्तं वा प्रतीत्या अदृष्टपूर्वं समागतिः, तदैव विद्यते। सर्वं कालेन परिवर्त्तमानम्, कालेन सर्वं नाशमेति। कालस्य न गतिः, न विपर्ययः। तस्याम्बु नित्यतां न विना संसारः प्राप्यते। यदि मनुष्यः समयमनुसरेत्, तदा विश्वं समयेन नियतम् अभविष्यत्। समयो जीवनस्य मूलं, संसारस्य व्यवस्था, तस्मात् अयं महत्त्वपूर्णः एव संसारस्य अंगः। समयः सर्वेषां परिमाणम्, अनेकैः प्रकारैः अभिव्यक्तं। जीवने व्ययः, युगे उत्तरणं, सृष्टौ निर्माणं, विद्यायां पाठः, संस्कृतायां स्मरणं, धर्मे सत्यं, स्नाने पापनाशः, पूजायां परमात्मनि आराधना च समयेन नियता एव। समयस्य महत्त्वं अपि वेदान्तशास्त्रे स्पष्टं प्रतिपाद्यते। “पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात्पूर्णमुदच्यते। पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते।”…

बालिकायाः शिक्षायाः महत्त्वं प्रतिपद्यते। नारीणां शिक्षायाः सर्वस्वं सम्भवति। यथा हि समाजः तथा राष्ट्रं। यत्र नार्यः शिक्षिताः भवन्ति, तत्र समृद्धिः निश्चिता। अतः बालिकायाः शिक्षा प्रधानं महत्त्वमासीत्। बालिकायाः शिक्षा एव समृद्धिः अन्यत्र नास्ति। बालिकाः यथा तथा राष्ट्रं समृद्धिः निश्चिता। समृद्धिः च समाजः यथा राष्ट्रं तथा। अतः बालिकायाः शिक्षा एव समृद्धेः उपायः भवति। बालिकायाः शिक्षा न केवलं व्यक्तिनां, बल्कि समाजस्य भविष्यस्य च महत्त्वं अस्ति। शिक्षिता बालिकाः समाजस्य प्रत्येकं क्षेत्रं विकसयन्ति। अतः बालिकायाः शिक्षा समृद्धेः उपायः अस्ति। बालिकायाः शिक्षा समाजस्य समृद्धेः मुख्यं अध्ययनं भवति। शिक्षिता बालिकाः विविधानि कार्याणि सम्पन्नानि कुर्वन्ति। अतः बालिकायाः शिक्षा समृद्धिः उपायः अस्ति। बालिकायाः शिक्षा समृद्धेः उपायः भविष्यस्य निर्माणं करोति। यथा हि नार्यः शिक्षिताः भवन्ति, तथा राष्ट्रं समृद्धं भवति। अतः बालिकायाः…

आज विश्व साक्षारता दिवसस्य अवसरे, आह्वानं करोमि सर्वान् साक्षारतां प्रति प्रोत्साहितुं। साक्षारता, ज्ञानस्य मूलं, समृद्धसमाजस्य साधनं च भवति। ज्ञानेन जगतः सर्वे समृद्धाः भवन्ति। साक्षारता अनगतानि अज्ञानं परिहरति, आत्मविश्वासं प्रदानं करोति, नवचित्तानि समुत्पादयति, चरित्रं समृद्धं करोति। यः पठति, सः बुद्धिमान् भवति। साक्षारतायां समाजः शिक्षणात्मकः, समृद्धियुक्तः, समानाधिकारिकः च भवति। तस्य सामर्थ्येन विश्वस्य समृद्धिः स्थापयितुं शक्यते। अतः आज्ञापयामि सर्वेषां सहयोगं विकसितुं साक्षारतां प्रति। यथा विश्वस्य समृद्धिर्भवेत्। अस्मिन् विषये सहकारस्य आवश्यकता अत्यन्तं प्रामाणिका च भवति। साक्षारतां सफलीकरितुं, सर्वाणि व्यक्तिगणाः सहकारम् स्वीकुर्वन्तु। शिक्षकाः, अभिभावकाः, समाजस्य अधिकारिणः, सर्वे साक्षारतां अभिनन्दन्तु। आख्यातारं ग्रन्थानि पठन्तु, संवादः शिक्षकास्तान् सम्मोदयन्तु, प्रश्नप्रतिवचनं कुर्वन्तु, इत्यादिभिः उपायैः साक्षारतां प्रोत्साहयन्तु। इत्थं समृद्धं समाजं साक्षारतया संपाद्यते। अतः आज्ञापयामि सर्वाणि साक्षारतां प्रति सहकाराणि सम्पादितुं।

अध्यापकाः एवं पितरः छात्रस्य जीवने पात्राणि सन्ति। छात्रः जीवनस्य सारथिं अध्यापकान् तथा पितृणां सहायकं स्थापयन्ति। अध्यापकाः विद्यायां प्रेरणादातारः भवन्ति ये छात्रं आदर्शानुसारं निर्मायन्ति। ते विविधाः शिक्षामार्गान् प्रदर्शयन्ति, सततं सर्वेषां छात्राणां प्रगतिं समीक्षाम् करोति च। पितरः छात्रस्य जीवने महत्त्वं प्राप्नुवन्ति तद्यथा नैतिकतायां, सामाजिकतायां, आर्थिकतायां च। ते छात्रस्य उत्तमं भवन्ति प्रेरकाः तथा सार्थकाः योग्यम् आचार्याचार्याः वा प्रेरयन्ति तेषां सम्प्रेषणीयानि आचरणानि छात्रस्य स्वयं प्रेरयन्ति ते छात्रस्य उद्दीपनं कुर्वन्ति। अतः अध्यापकाः तथा पितरः छात्रस्य जीवने अत्यन्तं महत्त्वं प्राप्नुवन्ति। ते विवेकवती संस्कृतिं प्रदत्ताः, शिक्षामार्गं प्रदर्शयन्ति, विद्यायाः विकासाय तदनुयायिनः भवन्ति। छात्रः तेषां स्नेहादपि अधिकं सिद्धिं प्राप्नोति येन अनुशासनादापि उत्तमं विकासः अन्वारब्धः सम्प्रेषयन्ति। इत्थं अध्यापकाः तथा पितरः छात्रस्य जीवने अथवा सञ्चर्यांशे अत्यन्तं महत्त्वपूर्णानि भागानि भवन्ति। ते छात्रस्य…

भारतम्, एकं अत्यन्त प्राचीनं देशम्, उत्कृष्टकर्माणि च शास्त्राणि धार्मिकानि च प्रदत्तं, विश्वे एकं अनुपमं स्थानं प्राप्तम्। भारतदेशस्य प्राचीनतमाः समाजस्थापकाः महर्षयः ऋषयश्च आसन्, ये अद्यापि उन्हेषां अनुयायिनः सन्ति। भारतस्य भौगोलिकं रूपं विशालं अस्ति। पश्चिमेषु हिमालयपर्वताः, पूर्वेषु समुद्रान्तरं, दक्षिणेऽपि उज्जैन्यः पर्वतः, उत्तरेषु विशाला गंगा-यमुना नद्यः स्नेहप्रदाः। अस्मिन् देशे विविधाः भाषाः विभाज्यन्ते, अनेके धर्माः च परिपाल्यन्ते। भारतीयसंस्कृतिः विविधतां प्रदर्शयति। लोकस्य धार्मिकसामाजिकानि कार्याणि, कलासम्पदा, संस्कृतभाषा, भारतीयसंस्कृतिः अत्यन्त समृद्धा अस्ति। भारतस्य इतिहासः रोचकः एव अस्ति। अतीते राजा चक्रवर्तिनः, धर्मप्रचारकाश्च अनेकाः प्रख्याताः आसन्। मौर्य, गुप्त, मुघल इत्यादी राजवंशाः भारते प्रभुत्वं प्राप्तवन्तः। भारतदेशस्य अर्थव्यवस्था विकसिता अस्ति। आधुनिककाले तकनीकी-उद्योगप्रवृत्तयः विकसन्ति, विज्ञानम्, वाणिज्यं, साहित्यं, कला इत्याद्याः विषयाः भारतीयसमाजे प्रमुखाः आसन्। समाजः भारतीयः सदा अनेकविधानि संस्कृतिविषयानि सज्जयति। लोकस्य धार्मिकजीवनं, परिवारादिकं,…

वर्तमानस्य संचारयुगे, इन्टरनेटः अत्यन्त महत्त्वपूर्णं साधनं अस्ति। इन्टरनेटः विश्वस्य सर्वेषां लोकानां संपूर्ण सम्प्रेषणम्, आधुनिकानां जीवनानां सुव्यापारं, अध्ययनं, व्यवसायं, विनियोजनं, सम्पादनं, संग्रहणं, आलोचनं च करोति। इन्टरनेटः विश्वव्यापिनी सम्बद्धता, विश्वस्य सार्वभौमता च प्रकटीकरोति। इन्टरनेटस्य अनेकेषु लाभेषु अत्यन्त महत्त्वं वर्तते। प्रथमं, इन्टरनेटः ज्ञानस्य अधिगमं सुलभं करोति। येन सर्वेषां लोकानां सर्वेषां ज्ञानं अन्वेषितं, प्राप्यते। द्वितीयं, इन्टरनेटः सम्पूर्णं विश्वस्य संचारं सुलभं करोति, ज्ञानस्य विनिमयं सुलभं करोति। तृतीयं, इन्टरनेटस्य उपयोगेन, लोकाः संस्कृतिः, भाषा, कला, विज्ञानं, तक्षणं अन्वेषयन्ति, अध्ययन्ति, भवन्ति। चतुर्थं, इन्टरनेटः व्यवसायस्य साधनं भवति। व्यापाराः लाभं लभन्ति, सम्पादनम् उत्पादनं च सुलभं भवति। इन्टरनेटस्य अपरं एकं महत्त्वं वर्तते — विश्वस्य सम्बद्धता एवं एकतायाः प्रोत्साहनं करोति। लोकाः अन्यलोकेषु सम्बद्धाः भवन्ति, आत्मानं सम्प्रेषितुं, ज्ञातुं च सुलभं भवन्ति। इन्टरनेटस्य उपयोगेन…

स्वच्छ भारत अभियानः भारतस्य सर्वेषां नागरिकानां स्वच्छतां बड्ध्वा राज्यं स्थापयितुं प्रेरितः। भारतीयानां स्वच्छतायां समृद्धिः, रोगनिराकरणं, जलस्वच्छता, स्वस्थ्यं च स्थापयितुं उद्दिश्य योजना आसीदिति विचार्य अक्षया प्रेरितः। इयं अभियानं २०१४ वर्षे आरंभितः आसीदिति प्रधानमन्त्री श्री नरेन्द्र मोदी नामकः भारतीय राज्यनेता घोषयति। स्वच्छ भारत अभियानं राष्ट्रपतिस्तथा प्रधानमन्त्रिभिः, संघीय, राज्यशास्त्रीय, स्थानीय शासनधिकृतैः, स्वच्छता संरक्षण योजनास्थापनेन विभिन्नानि कार्याणि सम्पन्नानि क्रियन्ते। इयं योजना राज्यप्रमुखानां, जिलाधिकारीणां, नगराधिकारीणां सह राष्ट्रीय, राज्यीय, स्थानीय क्षेत्रेषु समाजदानानि, समाजकार्याणि सह प्रोत्साहनानि क्रियन्ते। स्वच्छ भारत अभियानस्य मुख्यं लक्ष्यं भारतस्य स्वच्छतायाः परिपालनं, स्वच्छतायाः प्रतिष्ठापनं च स्थापयितुं अस्माकं प्रेरितम्। इयं योजना स्वच्छतायां च आत्मनिर्भरतायां च प्रेरयति। स्वच्छतायाम् अपि जलवायुपरिवर्तनश्च अभियानस्य उद्देश्यमस्माकं आसीदिति धारणा अस्ति। स्वच्छ भारत अभियानस्य कार्यक्रमेण भारतीयाः स्वच्छतां बड्ध्वा पर्यावरणस्य रक्षणं च सम्पन्नानि…