वक्रतुंड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभम् ।निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्व कार्येषु सर्वदा।। श्रीगणेश: गणानाम् इश: अस्ति तथा कुशल संघटक: अस्ति। अत: एव तस्य ‘गणेश’ इति यथार्थ नामधेयम् । श्री गणेश विद्याया: देवता। गणानां त्वां गणपतिं हवामहे इति गणेशस्य गण देवता रूपं ऋग्वेदे स्तूयते। त्वं ज्ञानमयो विज्ञानमयोऽसि इति तस्य स्वरूपं अथर्वशीर्षे वर्ण्यते। सः विघ्नान् हरति अत: जना: तं विघ्नहर्ता इति वदन्ति। श्रीगणेशः सुखं यच्छति ततःसः सुखकर्ता अस्ति। सर्वे छात्रा: विद्यारम्भे गणेशम् अर्चन्ति। हरिता दूर्वाकुरा: तस्य अतीव प्रिया: तथा च रक्तवर्णं पुष्पं प्रियम् । गणेशाय मोदका: रोचन्ते। भाद्रपद मासे शुक्लपक्षे चतुर्थ्यां तिथौ तस्य उत्सव: अस्ति। गणेशस्य चत्वार: हस्ता: सन्ति। तस्य शुण्डा गजवत, उदरं च विशाल: सन्ति। तस्य तुण्डं वक्र: अत: स: वक्रतुण्डः। तस्य…

मम शरीरस्य रूपं सुन्दरम् अस्ति।(Mama śarīrasya rūpaṁ sundaram asti)My body has a beautiful form. अहम् शरीरस्य भाग्यशाली अस्मि।(Aham śarīrasya bhāgyaśālī asmi)I am fortunate to have this body. एतस्य मम प्रसन्नाङ्गुलयः अस्मि।(Etasya mama prasannāṅguḷayaḥ asmi)My fingers are cheerful. मम कर्णाः सुश्रावयन्ति।(Mama karṇāḥ suśrāvayanti)My ears hear well. अहम् नेत्रेभ्यः दृश्यमानः अस्मि।(Aham netrebhyaḥ dṛśyamānaḥ asmi)I see through my eyes. मम नासिका सुगन्धिता अस्ति।(Mama nāsikā sugandhitā asti)My nose is fragrant. मम त्वचा सौम्यरूपा अस्ति।(Mama tvacā saumyarūpā asti)My skin is soft and gentle. मम वक्षः सुंदरं विकसति।(Mama vakṣaḥ suṁdaraṁ vikasati)My chest expands beautifully. अहम् हृदये अमृतं प्रतिभासमानः अस्मि।(Aham hṛdaye amṛtaṁ pratibhāsamānaḥ asmi) –In my heart, there shines an immortal light. मम पादाः स्थिराः अस्ति।(Mama pādāḥ…

अहम् शरीरे द्विपञ्चाशद्वर्षसु पूर्णः अस्मि।(Aham sharīre dvi pañchāśad varṣasu pūrṇaḥ asmi)I am 25 years old in my body. मम शरीरे पञ्च इंद्रियाणि सन्ति।(Mama sharīre pañca indriyāṇi santi)In my body, there are five senses. आत्मा मम शरीरे वास्तविकः दृश्यते।(Ātmā mama sharīre vāstavikaḥ dṛśyate)The soul is perceived within my body. मम हृदये दिल्लीति नगरे वसामि।(Mama hṛdaye dillīti nagare vasāmi)I reside in the city of Delhi in my heart. शरीरे मम चिररोगः नास्ति।(Sharīre mama chirarogaḥ nāsti)There is no chronic illness in my body.

सरीरं मम सर्वाङ्गुष्ठकटिग्रीवम् अस्ति। यदि आत्मनं देखेयम्, तर्हि योऽहम् इदं शरीरं इति स्वीकरोमि। सरीरस्य भागाः अनेकाः अस्ति। शीर्षकण्ठौ एकं भागं, हृदयं एकम् भागं, बाहवः द्वे भागाः, पैरौ द्वे भागाः, उपस्थे एकं भागं इति बहूनि अंगानि अस्ति। आत्मनं दृश्यमानं क्षणेषु बद्ध्वा, शरीरस्य सुरक्षायै अनेक क्रियाः भवन्ति। नीरस्वादु अंगानि यः चलयति, स यात्रायाम् उपयुज्यते। बालः आदित्यस्य किरणानि स्वीकरोति एवं अनेक क्रियाः भवन्ति। शरीरस्य स्वस्थता रक्षणीयम्। आत्मनं सुरक्षितं रखन्तु चिकित्सकाः सर्वे। योऽस्मिन देहे स्थितः आत्मनं यः अनुभवति, स नित्यं आनन्देन सुखी भवति। शरीरं मम एकं अद्वितीयं धनम् अस्ति, अतः अहम् शरीरस्य रक्षणे सदैव सततं प्रयत्नशीलः भवामि। सर्वेभ्यः सुखायै भवन्तु। धन्यवादः।

मम शरीरं अस्ति। एषः शरीरः प्राकृतिकसौन्दर्ययुक्तः अस्ति। एषः देहः आत्मनं धारयति और् आत्मनं प्रवृत्तिप्रतिपत्तिषु सहायकम् अस्ति। एषः शरीरः सप्तधातुषु, षड्द्वारेषु, पञ्चकोशकलाभ्यां युक्तः अस्ति। प्रत्येकः देहकोणाः एकस्मिन्नेव सागरे समानं शीतोष्णादिषु अनुभवति। मम शरीरं विकसन्ति बाल्ये, कौमारे, यौवने, मध्यमे चरित्रगतिः। बाल्ये एकं नामकं अंगं बालं अस्ति, यौवने विकसन्ति त्रयः अंगाः, मध्यमे चरित्रे एकः अंगः विकसति। एतानि सप्त धातवः प्रत्येकस्याः विशेषः कार्यः अस्ति। रक्ते रक्तधातुः, मांसे मांसधातुः, अस्थिषु अस्थिधातुः, त्वचायाम् त्वच्यांशः, मेदसु मेदधातुः, अस्त्रादिषु अस्त्रधातुः, शुक्रे शुक्रधातुः इति षड्धातवः। एतेषु धातुषु सति, देहः स्वस्थं भवति। मम देहस्य षड्द्वाराणि अस्ति। मुखं, नासिका, श्रोत्रे, त्वचि, नेत्रे, जिव्हा इति षड्द्वाराणि। एतानि द्वाराणि इन्द्रियाणि अस्ति, येषु द्वारेषु ज्ञानं प्राप्नोति। एषः शरीरः सुरक्षितं भवति, कार्यक्षमं भवति। मम शरीरे…

मम शरीरम् एकम् अत्यन्तं महत्त्वपूर्णं अस्ति। एतस्य भिन्नानि अंगानि अनेकानि च भवन्ति, ज्ञानानुप्राणादिपूरितं शरीरं योग्यतायाः क्षेत्रम् अस्ति। शरीरस्य अंगानि (Parts of the Body): मम शरीरस्य अंगानि अनेकानि सन्ति। मुखः, नासिका, चक्षुः, कर्णः, हृदयं, कण्ठः, करं, पादः, उदरं च शरीरस्य मुख्यानि अंगानि भवन्ति। अंगानां कार्याणि (Functions of the Body Parts): शरीरस्य अंगानि विविधानि कार्याणि कुर्वन्ति। मुखस्य कार्यं भोजनानि ग्रहणं च कुर्वति, नासिकायाः सुगन्धप्रदानं, चक्षुषः दृष्टिप्रदानं, कर्णस्य श्रवणं, हृदयस्य रक्तसंचारः, कण्ठस्य वाणीप्रदानं, करस्य कर्मक्षेत्रं, पादस्य चरणक्षेत्रं, उदरस्य भोजनग्रहणं च कुर्वन्ति। शरीरस्य महत्त्वम् (Importance of the Body): मम शरीरम् महत्त्वपूर्णं अस्ति, क्योंकि एतस्य अच्छे स्वास्थ्ये योग्यताः प्राप्तिः भवति। अच्छे स्वास्थ्ये सति, मनः शरीरे निवासति। यदि शरीरं न सुखं भवति, तदा मनः शान्तिम् न…

अहम् अस्मि। मम शरीरं अत्यन्तं महत्त्वपूर्णं अस्ति। एतत् शरीरं मम आत्मा वास्तविकं निवासस्थानं अस्ति। मम शरीरस्य अनेकानि अंगानि असन्ति। प्रमुखं अंगम् मम मुखं अस्ति। मम मुखे द्वे नेत्रे, द्वे कर्णे, एकं नासिकाग्रे च नेत्राणि असन्ति। अहम् अनेकधा बोलति च सुनोमि च। मम मुखे द्वे ओष्ठे असन्ति, जिन्हें अहम् हसति च करोमि च। मम शरीरस्य अद्यतिरिक्तं अंगं मम केशाः असन्ति। मम केशाः कृष्णवर्णाः असन्ति। एतेषां माध्यमेन अहम् मुखं ढारयामि। मम हृदयं मम देहस्य मध्यस्थं अस्ति। अहम् नियमितं धड़ाकिति सुनोमि, जिससे अहम् जीवनं समर्थन्ति। मम बाहवः असन्ति, जिन्हें अहम् चलन्ति च करोमि च। मम हस्तयोः द्वे असन्ति, जिन्हें अहम् च गृहीतुं च करोमि च। मम शरीरस्य अद्यतिरिक्तं अंगं अनेकः असन्ति, जिन्हें अहम्…

उद्यानं सुरम्यं भवति।(Udyānaṁ suramyaṁ bhavati)The garden is beautiful. तत्र वृक्षाः फलैः पूरिताः सन्ति।(Tatra vṛkṣāḥ phalaiḥ pūritāḥ santi)There are trees filled with fruits. फूलानि सुगन्धितानि भवन्ति।(Phūlāni sugandhitāni bhavanti)The flowers are fragrant. पुष्पकानि रंगीनानि सन्ति।(Puṣpakāni raṅgīnāni santi)There are colorful flowers. तत्र शितानि जलानि प्रवहन्ति।(Tatra śitāni jalāni pravahanti)There, cool waters flow.