वन्यमृगाः देवदत्तनगरे वसन्ति। अत्र अजन्मनः हरिणः सुन्दरतमाः वर्तन्ते। हरिणः चतुष्पादाः अस्मिन् जनपदे प्राणिनः अद्भुतं सौन्दर्यम् अवभासयन्ति। तेषां विविधाः प्रजाः दृश्यन्ते। हरिणः निर्भयाः सन्ति। अपर्णिः, पर्णिः, सिखण्डिनः इत्यादयः विविधाः जातयः अस्मिन् अन्यतमे प्रदेशे निवसन्ति। हरिणः जलचराणि, ग्राम्यपशवः, फलानि, फूलानि इत्यादि भक्षयन्ति। ते अपराधं न कुर्वन्ति। एतद्रूपम् अद्भुतं अस्मिन् जनपदे न प्राणिनाम् अदृश्यं भवति। हरिणः लोकस्य सौन्दर्यम् विविधैः कलाप्रतिभाभिः समर्थयन्ति। चित्रकलाः, चित्रग्राहकाः, चित्रकाराः इत्यादयः विविधाः चित्रकलास्थानानि निर्माणं कुर्वन्ति। वन्यहरिणः न बालकान्, नार्यः, न वृद्धान् अपहरन्ति। व्याघ्राः, चीराः, बाणयुधाः, पशुपालाः, नष्टग्राम्याः इत्यादयः जनान् विनष्टजनान् निःसृतान् हन्तुं न प्राणिनाम् इच्छन्ति। सम्प्रति वन्यहरिणां संरक्षणं महत्वपूर्णं वर्तते। वन्यहरिणां संरक्षणाय अधिकारिणां श्रमः आवश्यकः अस्ति। एतादृशस्य वन्यमृगस्य संरक्षणे समयः विपश्चिताम् आगच्छति। अत्र वन्यहरिणः प्राचीनकालस्य भारतीयानां जीवनस्य अत्यन्तमहत्त्वपूर्णः भागः…

संसारस्य शिरःस्थाने हिमालयः नाम विश्वप्रसिद्धः अपि पर्वतः अस्ति। एषः पर्वतः आस्यादृश्यः, विस्तीर्णः च अस्ति, सर्वान् पर्वतजन्तून् आकर्षति। हिमालयस्य पर्वतस्य उच्चतम शिखरः एव मेरुः नाम्ना वर्तते। मेरुः एषः पर्वतः सर्वान् पर्वतान् आकर्षति। हिमालयः अतीव विशालः अस्ति। अतीव ऊर्ध्वं च पश्चात् च अतिक्रमति। एषः पर्वतः भारतस्य उत्तरस्य भागे स्थितः अस्ति। एषः पर्वतः आदिम विस्तारेण शिखरः केवलं बर्हस्पत्नीनद्यामपि स्थितः अस्ति। हिमालयस्य पर्वतस्य एतद् अतिशय उद्दामं शीतवाताः बहवः प्रवर्तन्ते। हिमालयस्य पर्वतस्य पादगतिः विशेषः अस्ति। सोऽयं पर्वतः अतीव विशालं पृथिव्यां आवर्तते। एषः पर्वतः स्थूलतमः पृथिव्यां आवर्तते। हिमालयस्य पर्वतस्य पश्चिमतः इन्दुसागरं नाम समुद्रः स्थितः अस्ति। हिमालयस्य पर्वतस्य शीर्षे सर्वेषां पर्वतानां प्राणि विवासाय अतीव उत्तमः स्थानः अस्ति। हिमालयस्य शिखरे धर्मप्रतिष्ठानं विशेषमपि अस्ति। एषः पर्वतः आत्मा च ब्रह्मा…

सुपर्णः एकः प्रज्ञाशीलः पक्षी अस्ति। एषः पक्षी दिव्यरूपेण विकृतः च दृश्यते। सुपर्णः सागरे, नद्यां आश्रिते अथवा हिमाचले वसति। एषः उच्चवान् शिखरान् प्राप्य आकाशमारोहति एव। सुपर्णः दीर्घवायुश्च प्राप्नोति यस्मात् एषः वायुसंरक्षणे अतीव निपुणः अस्ति। एतस्मिन् गुणे सुपर्णः उदारः एव भवति। अस्य नेत्रे अतीव तेजः प्रकटं भवति, यस्मात् एषः दूरस्थे वस्तुषु अपरीक्ष्यः अस्ति। सुपर्णः भक्षणे अतीव अनुभवी अस्ति। एषः मांसं प्रधानं भक्षयति, प्रजातीनां संरक्षणाय एषः शक्तिमन्तमात्रम् नष्टं करोति। सुपर्णः दृष्ट्वा आकाशे स्थानं गत्वा शिखरे आसीनः तिर्यक् सागरे पतित्वा अप्सरासु संगीतं श्रवयति। सुपर्णस्य विशेषं रूपम् अस्ति जितक्रोधः। एषः पक्षी शिखरे आसीनः सर्वदा समः एव भवति न कदापि क्रोधितः। एतस्मिन् गुणे सुपर्णः आदर्शः पुरुषः अस्ति जो आपत्तिस्थाने या कष्टस्थाने समः रहितः भवति। सुपर्णः एकस्मिनि…

संस्कृतभाषायां गरुडः एकः प्रमुखः गृधः अस्ति। गरुडः एकः स्वर्गस्थः पक्षी अस्ति, ज्यायान् शक्तिसम्पन्नः अस्ति। तस्य पक्षीभावः अत्यन्तं महान् एव अस्ति, यथा तेजस्वी रविः। गरुडस्य विशेषं देवदेवस्य वाहनं अस्ति, जयन्त्याम् अपि देवानाम् गरुडः प्रत्यर्पणं करोति। गरुडः धर्मस्य प्रतीकः एव अस्ति, तस्य पक्षीभावः सत्यम् अत्यन्तं प्रामाणिकः अस्ति। गरुडः अन्येषां पक्षिणां तुल्यः अन्येषां चान्यथा उच्चतां प्राप्नोति, गरुडः उत्कृष्टपक्षी एव अस्ति। गरुडस्य सामर्थ्यं अत्यन्तं प्रशंसनीयमस्ति। गरुडः एवंम् अपि देवानाम् गणवाहनं कृत्वा अत्यन्तं धर्मप्रचारकः अस्ति। गरुडः अपि एषः साक्षात् अमृतत्वस्य प्रतीकः एव अस्ति। गरुडः अपि नवमीं तिथिं देवतानाम् आराधनायै अत्यन्तं प्रसिद्धः अस्ति। गरुडस्य पक्षीभावः अत्यन्तं प्रामाणिकः अस्ति, तस्य च विद्यमानः विशेषः सामर्थ्यं अत्यन्तं प्रशंसनीयमस्ति। गरुडः धर्मस्य प्रतीकः, सत्यस्य प्रतीकः, तेजस्विनां आदर्शः, विद्यार्थिनां आदर्शः, शक्तिसम्पन्नः पक्षी…

संसारस्य स्थूलत्वं, निर्यासविकाराणां च समुचितं व्यायामेन साधयितुं समर्थः पुरुषः सदा सुखं सम्पद्यते। न केवलं शरीरस्य सुदृढत्वं च, तथा च मानसिकत्वं च समर्थः पुरुषः व्यायामेन प्राप्नोति। व्यायामः शरीरस्य सुस्थिरतायै, स्थूलतानां प्रतिरोधाय, चित्तस्य शान्तिकारणाय च अत्यन्तं आवश्यकः। व्यायामेन शरीरस्य सुस्थिरता प्राप्यते, यथा स्वस्थं शरीरं सुखेन आचरति। न केवलं शरीरस्य सुस्थिरतायाः, तथा च आरोग्यस्य च सम्पादनं व्यायामेन भवति। व्यायामः मनः शान्तिं प्रददाति, चित्तं प्रशान्तम् आकारयति, दुःखानां विमोचनं करोति। तस्मात् व्यायामस्य अत्यन्तं महत्त्वं विद्यते, यः पुरुषः सदा सुखेन जीवति च। व्यायामेन पुरुषः सर्वासु व्यापारेषु समर्थः भवति। सदैव सुखं सम्पद्यते, शरीरं स्वस्थं रक्षति, मनः प्रशान्तं भवति। तस्मात् व्यायामः जीवने अत्यन्तं आवश्यकः। अत्र स्थूलतानां व्यापारेषु यथा खेलनं, गच्छनं, धावनं, पठनं च व्यायामेन शरीरस्य सुस्थिरतां प्राप्नोति। यदि…

अध्ययनं अनन्तस्य विकासस्य मार्गः च, संस्कृतभाषाया एव अत्यन्तं महत्त्वं भवति। संस्कृतं भाषासु विशेषः स्थानं अस्ति यदि ज्ञानस्य प्राप्तिर्नियमतः भवति। एतादृशी भाषा अस्माभिः संस्कृतीये नगरे स्वागता भवति, अन्यथा प्राचीनसंस्कृतभाषायाम् अनेका ग्रन्था विद्यमाना नास्ति। ज्ञानस्य महत्त्वम् अन्तः-जीवने अपि स्थापयितुं समर्थताया अवश्यकम् अस्ति। संस्कृतभाषाया अभ्यासे विविधविद्याः समावेश्य अध्ययनं न केवलं वाचानुशासनम्, अपि च धार्मिक-आध्यात्मिक-सामाजिक-सांस्कृतिक-वाङ्मय-विज्ञान-कला-शिक्षा-साहित्यादयोऽपि विद्यन्ते, ये सर्वेऽपि मनुष्यं नैतिकता-धर्मः-विवेकः-सामर्थ्यानि-समाजः-सृजनशीलता-साधनशीलता-जीवनशैली-स्वतंत्रता-मोक्षश्च विशदमपि प्रदानानि भवन्ति। संस्कृतभाषाया अध्ययने सर्वे लाभाः प्राप्यन्ते। न केवलं विद्या-प्राप्तिः, अपि च मनःशान्तिः, सामर्थ्यं, साधनानि सज्जनं तथा सभ्यतायाः विकासः इत्यादयः लाभाः प्राप्यन्ते। संस्कृतभाषाया अध्ययनं कर्तव्यम् इति मन्यन्ते विद्वांसः। तद्यथा – संस्कृतस्य संगणकविज्ञाने, आयुर्वेदे, गीतायां, काव्ये, धर्मशास्त्रे, भारतीयाख्यायिकाः, नीतिशास्त्रे, कथाशास्त्रे, भारतीयकवितायां च सर्वत्र अत्यन्तं महत्त्वमस्ति। अतएव, संस्कृतभाषाया अध्ययने तत्त्वज्ञानं च नित्यम् अवश्यकम् अस्ति, न…