सः वासुदेवस्य पर्यायमार्गे चरति।(Haṁsaḥ vāsudevasya paryāyamārge carati.) सरस्वत्यां सारस्वत्यां च समुद्रे विलसति।(Sarasvatyāṁ sārasvatyāṁ ca samudre vilasati.) क्षीरस्थं जलमध्ये च स्थितं शुद्धं च पीतवत्।(Kṣīrasthaṁ jalamadhye ca sthitaṁ śuddhaṁ ca pītavat.) पुष्करेषु निवासति प्रियकाननेषु च।(Puṣkareṣu nivāsati priyakānaneṣu ca.) स्वानं नित्यं प्रियं गीतं गायन्ति।(Swānaṁ nityaṁ priyaṁ gītaṁ gāyanti.)

समीपे स्थितं पुस्तकं मम मित्रं अस्ति। अनेकानि प्रकाराणि पुस्तकानि सन्ति। ते माम् अनेकानि विषयान् शिक्षयन्ति। पुस्तकानि मम मित्राणि सन्ति। ते मम संगे सदा भवन्ति च। ते मम अनुसंधाने सहायकानि भवन्ति। पुस्तके सर्वविद्यानि सन्ति। तानि मम ज्ञानं विस्तारयन्ति। अतः पुस्तके मम मित्रं भवन्ति। पुस्तकसंस्कारः च अत्यन्तं महत्वपूर्णः अस्ति। विद्यायाम् आधारः पुस्तकाः सन्ति। ते विद्यार्थिनः सदा प्रेरयन्ति। पुस्तके मम आदर्शः अस्ति। अनेकेषु प्रकारेषु पुस्तकेषु विचाराः अत्यन्तं उत्तमाः भवन्ति। समयेषु मम शिक्षकाः सन्ति। पुस्तकेषु मम मित्राणि सन्ति। ते मां आलोकयन्ति। ते मम मार्गदर्शकाः भवन्ति। सर्वेषाम् पुस्तकानां समृद्धार्थं सदैव धन्यवादानि करोमि। पुस्तकानि मम मित्राणि सन्ति, ते मम जीवनं सजीवयन्ति।

वन्यमृगाः देवदत्तनगरे वसन्ति। अत्र अजन्मनः हरिणः सुन्दरतमाः वर्तन्ते। हरिणः चतुष्पादाः अस्मिन् जनपदे प्राणिनः अद्भुतं सौन्दर्यम् अवभासयन्ति। तेषां विविधाः प्रजाः दृश्यन्ते। हरिणः निर्भयाः सन्ति। अपर्णिः, पर्णिः, सिखण्डिनः इत्यादयः विविधाः जातयः अस्मिन् अन्यतमे प्रदेशे निवसन्ति। हरिणः जलचराणि, ग्राम्यपशवः, फलानि, फूलानि इत्यादि भक्षयन्ति। ते अपराधं न कुर्वन्ति। एतद्रूपम् अद्भुतं अस्मिन् जनपदे न प्राणिनाम् अदृश्यं भवति। हरिणः लोकस्य सौन्दर्यम् विविधैः कलाप्रतिभाभिः समर्थयन्ति। चित्रकलाः, चित्रग्राहकाः, चित्रकाराः इत्यादयः विविधाः चित्रकलास्थानानि निर्माणं कुर्वन्ति। वन्यहरिणः न बालकान्, नार्यः, न वृद्धान् अपहरन्ति। व्याघ्राः, चीराः, बाणयुधाः, पशुपालाः, नष्टग्राम्याः इत्यादयः जनान् विनष्टजनान् निःसृतान् हन्तुं न प्राणिनाम् इच्छन्ति। सम्प्रति वन्यहरिणां संरक्षणं महत्वपूर्णं वर्तते। वन्यहरिणां संरक्षणाय अधिकारिणां श्रमः आवश्यकः अस्ति। एतादृशस्य वन्यमृगस्य संरक्षणे समयः विपश्चिताम् आगच्छति। अत्र वन्यहरिणः प्राचीनकालस्य भारतीयानां जीवनस्य अत्यन्तमहत्त्वपूर्णः भागः…

संसारस्य शिरःस्थाने हिमालयः नाम विश्वप्रसिद्धः अपि पर्वतः अस्ति। एषः पर्वतः आस्यादृश्यः, विस्तीर्णः च अस्ति, सर्वान् पर्वतजन्तून् आकर्षति। हिमालयस्य पर्वतस्य उच्चतम शिखरः एव मेरुः नाम्ना वर्तते। मेरुः एषः पर्वतः सर्वान् पर्वतान् आकर्षति। हिमालयः अतीव विशालः अस्ति। अतीव ऊर्ध्वं च पश्चात् च अतिक्रमति। एषः पर्वतः भारतस्य उत्तरस्य भागे स्थितः अस्ति। एषः पर्वतः आदिम विस्तारेण शिखरः केवलं बर्हस्पत्नीनद्यामपि स्थितः अस्ति। हिमालयस्य पर्वतस्य एतद् अतिशय उद्दामं शीतवाताः बहवः प्रवर्तन्ते। हिमालयस्य पर्वतस्य पादगतिः विशेषः अस्ति। सोऽयं पर्वतः अतीव विशालं पृथिव्यां आवर्तते। एषः पर्वतः स्थूलतमः पृथिव्यां आवर्तते। हिमालयस्य पर्वतस्य पश्चिमतः इन्दुसागरं नाम समुद्रः स्थितः अस्ति। हिमालयस्य पर्वतस्य शीर्षे सर्वेषां पर्वतानां प्राणि विवासाय अतीव उत्तमः स्थानः अस्ति। हिमालयस्य शिखरे धर्मप्रतिष्ठानं विशेषमपि अस्ति। एषः पर्वतः आत्मा च ब्रह्मा…

सुपर्णः एकः प्रज्ञाशीलः पक्षी अस्ति। एषः पक्षी दिव्यरूपेण विकृतः च दृश्यते। सुपर्णः सागरे, नद्यां आश्रिते अथवा हिमाचले वसति। एषः उच्चवान् शिखरान् प्राप्य आकाशमारोहति एव। सुपर्णः दीर्घवायुश्च प्राप्नोति यस्मात् एषः वायुसंरक्षणे अतीव निपुणः अस्ति। एतस्मिन् गुणे सुपर्णः उदारः एव भवति। अस्य नेत्रे अतीव तेजः प्रकटं भवति, यस्मात् एषः दूरस्थे वस्तुषु अपरीक्ष्यः अस्ति। सुपर्णः भक्षणे अतीव अनुभवी अस्ति। एषः मांसं प्रधानं भक्षयति, प्रजातीनां संरक्षणाय एषः शक्तिमन्तमात्रम् नष्टं करोति। सुपर्णः दृष्ट्वा आकाशे स्थानं गत्वा शिखरे आसीनः तिर्यक् सागरे पतित्वा अप्सरासु संगीतं श्रवयति। सुपर्णस्य विशेषं रूपम् अस्ति जितक्रोधः। एषः पक्षी शिखरे आसीनः सर्वदा समः एव भवति न कदापि क्रोधितः। एतस्मिन् गुणे सुपर्णः आदर्शः पुरुषः अस्ति जो आपत्तिस्थाने या कष्टस्थाने समः रहितः भवति। सुपर्णः एकस्मिनि…